The Story of the Old Man Who Made Withered Trees to Flower

Long, long ago there lived an old man and his wife who supported themselves by cultivating a small plot of land. Their life had been a very happy and peaceful one save for one great sorrow, and this was they had no child. Their only pet was a dog named Shiro, and on him they lavished all the affection of their old age. Indeed, they loved him so much that whenever they had anything nice to eat they denied themselves to give it to Shiro. Now Shiro means “white,” and he was so called because of his color. He was a real Japanese dog, and very like a small wolf in appearance.

Ngày xửa ngày xưa, có một ông lão và bà lão sống bằng nghề canh tác một mảnh đất nhỏ. Cuộc sống của họ vốn rất hạnh phúc và bình yên, chỉ có một nỗi buồn lớn, đó là họ không có con. Con vật cưng duy nhất của họ là một chú chó tên Shiro, và họ dồn hết tình yêu thương tuổi già cho nó. Thật vậy, họ yêu quý nó đến mức mỗi khi có món gì ngon, họ đều nhịn phần mình để dành cho Shiro. Shiro có nghĩa là “trắng,” và nó được đặt tên như vậy vì màu lông của nó. Nó là một chú chó Nhật Bản thuần chủng, hình dáng rất giống một con sói nhỏ.

The happiest hour of the day both for the old man and his dog was when the man returned from his work in the field, and having finished his frugal supper of rice and vegetables, would take what he had saved from the meal out to the little veranda that ran round the cottage. Sure enough, Shiro was waiting for his master and the evening tit-bit. Then the old man said “Chin, chin!” and Shiro sat up and begged, and his master gave him the food.

Giờ phút hạnh phúc nhất trong ngày, cả với ông lão lẫn chú chó của mình, là khi ông trở về từ cánh đồng, và sau khi ăn xong bữa tối đạm bạc gồm cơm và rau, ông sẽ mang phần mình để dành ra chiếc hiên nhỏ chạy quanh căn nhà tranh. Quả nhiên, Shiro luôn chờ chủ nhân và món quà chiều tối. Khi ấy ông lão nói “Chin, chin!” và Shiro liền ngồi thẳng dậy vẫy xin, và chủ nhân cho nó ăn.

Next door to this good old couple there lived another old man and his wife who were both wicked and cruel, and who hated their good neighbors and the dog Shiro with all their might. Whenever Shiro happened to look into their kitchen they at once kicked him or threw something at him, sometimes even wounding him.

Kế bên nhà của cặp vợ chồng già tốt bụng này có một ông lão và bà lão khác, cả hai đều độc ác và tàn nhẫn, và họ căm ghét những người hàng xóm tốt bụng cùng chú chó Shiro hết mực. Mỗi khi Shiro tình cờ nhìn vào bếp nhà họ, họ liền đá nó hoặc ném đồ vật vào nó, đôi khi còn làm nó bị thương.

One day Shiro was heard barking for a long time in the field at the back of his master’s house. The old man, thinking that perhaps some birds were attacking the corn, hurried out to see what was the matter. As soon as Shiro saw his master he ran to meet him, wagging his tail, and, seizing the end of his kimono, dragged him under a large yenoki tree. Here he began to dig very industriously with his paws, yelping with joy all the time. The old man, unable to understand what it all meant, stood looking on in bewilderment. But Shiro went on barking and digging with all his might.

Một ngày kia, người ta nghe thấy Shiro sủa liên hồi ngoài cánh đồng phía sau nhà chủ nó. Ông lão, nghĩ rằng có lẽ có loài chim nào đó đang phá bắp, vội vàng chạy ra xem có chuyện gì. Vừa thấy chủ nhân, Shiro liền chạy đến gặp ông, vẫy đuôi rối rít, rồi ngoạm lấy vạt áo kimono của ông, kéo ông đến dưới một gốc cây du lớn. Tại đây nó bắt đầu cào bới hăng say bằng hai chân trước, vừa đào vừa rít lên vui sướng. Ông lão, không hiểu chuyện gì đang xảy ra, đứng nhìn với vẻ bối rối. Nhưng Shiro vẫn tiếp tục sủa và đào với tất cả sức lực của mình.

The thought that something might be hidden beneath the tree, and that the dog had scented it, at last struck the old man. He ran back to the house, fetched his spade and began to dig the ground at that spot. What was his astonishment when, after digging for some time, he came upon a heap of old and valuable coins, and the deeper he dug the more gold coins did he find. So intent was the old man on his work that he never saw the cross face of his neighbor peering at him through the bamboo hedge.

Ý nghĩ rằng có thể có thứ gì đó được chôn dưới gốc cây, và chú chó đã ngửi thấy mùi của nó, cuối cùng cũng lóe lên trong đầu ông lão. Ông chạy về nhà, lấy cái xẻng và bắt đầu đào đất tại chỗ đó. Ông ngạc nhiên biết bao khi, sau một lúc đào bới, ông bắt gặp một đống tiền xu cổ và quý giá, và càng đào sâu ông càng tìm thấy nhiều đồng tiền vàng hơn. Ông lão mải mê với công việc của mình đến nỗi không hề để ý đến gương mặt cau có của người hàng xóm đang dòm ngó qua hàng rào tre.

At last all the gold coins lay shining on the ground. Shiro sat by erect with pride and looking fondly at his master as if to say, “You see, though only a dog, I can make some return for all the kindness you show me.”

Cuối cùng tất cả những đồng tiền vàng đều nằm lấp lánh trên mặt đất. Shiro ngồi bên cạnh, thẳng lưng đầy tự hào, âu yếm nhìn chủ nhân như muốn nói, “Ông thấy đấy, dù chỉ là một con chó, con cũng có thể đền đáp phần nào tất cả lòng tốt mà ông đã dành cho con.”

The old man ran in to call his wife, and together they carried home the treasure. Thus in one day the poor old man became rich. His gratitude to the faithful dog knew no bounds, and he loved and petted him more than ever, if that were possible.

Ông lão chạy vào gọi vợ, và cùng nhau họ mang kho báu về nhà. Thế là chỉ trong một ngày, ông lão nghèo khó đã trở nên giàu có. Lòng biết ơn của ông đối với chú chó trung thành không có giới hạn, và ông yêu thương, cưng chiều nó nhiều hơn nữa, nếu điều đó còn có thể được.

The cross old neighbor, attracted by Shiro’s barking, had been an unseen and envious witness of the finding of the treasure. He began to think that he, too, would like to find a fortune. So a few days later he called at the old man’s house and very ceremoniously asked permission to borrow Shiro for a short time.

Người hàng xóm cau có, bị tiếng sủa của Shiro thu hút, đã lén chứng kiến cảnh tìm thấy kho báu với lòng đầy ganh tị. Ông ta bắt đầu nghĩ rằng mình cũng muốn tìm được một khối tài sản. Vì thế vài ngày sau, ông ta đến nhà ông lão và rất mực lễ phép xin phép mượn Shiro trong một thời gian ngắn.

Shiro’s master thought this a strange request, because he knew quite well that not only did his neighbor not love his pet dog, but that he never lost an opportunity of striking and tormenting him whenever the dog crossed his path. But the good old man was too kind-hearted to refuse his neighbor, so he consented to lend the dog on condition that he should be taken great care of.

Chủ nhân của Shiro thấy đây là một yêu cầu kỳ lạ, vì ông biết rõ rằng người hàng xóm của mình không những không yêu quý con chó cưng của ông, mà còn chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội đánh đập và hành hạ nó mỗi khi nó đi ngang qua đường ông ta. Nhưng ông lão tốt bụng quá nhân hậu để từ chối người hàng xóm, nên ông đồng ý cho mượn chú chó với điều kiện nó phải được chăm sóc thật chu đáo.

The wicked old man returned to his home with an evil smile on his face, and told his wife how he had succeeded in his crafty intentions. He then took his spade and hastened to his own field, forcing the unwilling Shiro to follow him. As soon as he reached a yenoki tree, he said to the dog, threateningly:

Ông lão độc ác trở về nhà với nụ cười gian xảo trên môi, và kể cho vợ nghe ông ta đã thành công thế nào trong âm mưu xảo quyệt của mình. Rồi ông ta lấy cái xẻng và vội vã ra cánh đồng của mình, ép Shiro miễn cưỡng đi theo. Ngay khi đến một gốc cây du, ông ta nói với chú chó, giọng đầy đe dọa:

“If there were gold coins under your master’s tree, there must also be gold coins under my tree. You must find them for me! Where are they? Where? Where?”

“Nếu dưới gốc cây của chủ mày có tiền vàng, thì dưới gốc cây của tao cũng phải có tiền vàng. Mày phải tìm ra chúng cho tao! Chúng ở đâu? Ở đâu? Ở đâu?”

And catching hold of Shiro’s neck he held the dog’s head to the ground, so that Shiro began to scratch and dig in order to free himself from the horrid old man’s grasp.

Và túm lấy cổ Shiro, ông ta ấn đầu chú chó xuống đất, khiến Shiro phải cào bới để thoát khỏi bàn tay của lão già gớm ghiếc ấy.

The old man was very pleased when he saw the dog begin to scratch and dig, for he at once supposed that some gold coins lay buried under his tree as well as under his neighbor’s, and that the dog had scented them as before; so pushing Shiro away he began to dig himself, but there was nothing to be found. As he went on digging a foul smell was noticeable, and he at last came upon a refuse heap.

Ông lão rất hài lòng khi thấy chú chó bắt đầu cào bới, vì ông ta ngay lập tức cho rằng dưới gốc cây của mình cũng có chôn tiền vàng giống như dưới gốc cây của người hàng xóm, và chú chó đã ngửi thấy mùi của chúng như trước; thế là đẩy Shiro sang một bên, ông ta tự mình đào, nhưng chẳng tìm thấy gì cả. Khi đào tiếp, một mùi hôi thối bắt đầu bốc lên, và cuối cùng ông ta đào trúng một đống rác thải.

The old man’s disgust can be imagined. This soon gave way to anger. He had seen his neighbor’s good fortune, and hoping for the same luck himself, he had borrowed the dog Shiro; and now, just as he seemed on the point of finding what he sought, only a horrid smelling refuse heap had rewarded him for a morning’s digging. Instead of blaming his own greed for his disappointment, he blamed the poor dog.

Có thể tưởng tượng được sự ghê tởm của ông lão. Điều đó nhanh chóng biến thành cơn giận dữ. Ông ta đã thấy vận may của người hàng xóm, và hy vọng mình cũng gặp may mắn như vậy, ông ta đã mượn chú chó Shiro; và giờ đây, ngay khi tưởng như sắp tìm được thứ mình muốn, thì chỉ có một đống rác thải hôi thối là phần thưởng cho cả buổi sáng đào bới. Thay vì trách móc lòng tham của chính mình vì sự thất vọng ấy, ông ta lại đổ lỗi cho con chó tội nghiệp.

He seized his spade, and with all his strength struck Shiro and killed him on the spot. He then threw the dog’s body into the hole which he had dug in the hope of finding a treasure of gold coins, and covered it over with the earth. Then he returned to the house, telling no one, not even his wife, what he had done.

Ông ta chộp lấy cái xẻng, và dùng hết sức lực đánh Shiro, giết chết nó ngay tại chỗ. Rồi ông ta ném xác chú chó xuống cái hố mà mình đã đào với hy vọng tìm được kho báu tiền vàng, và lấp đất lên trên. Sau đó ông ta trở về nhà, không nói cho ai biết, kể cả vợ mình, về những gì mình đã làm.

After waiting several days, as the dog Shiro did not return, his master began to grow anxious. Day after day went by and the good old man waited in vain. Then he went to his neighbor and asked him to give him back his dog. Without any shame or hesitation, the wicked neighbor answered that he had killed Shiro because of his bad behavior.

Sau khi chờ đợi nhiều ngày mà chú chó Shiro vẫn không trở về, chủ nhân của nó bắt đầu lo lắng. Ngày này qua ngày khác trôi qua và ông lão tốt bụng chờ đợi trong vô vọng. Rồi ông đến gặp người hàng xóm và yêu cầu ông ta trả lại chú chó. Không một chút xấu hổ hay ngần ngại, người hàng xóm độc ác trả lời rằng ông ta đã giết Shiro vì hành vi xấu của nó.

At this dreadful news Shiro’s master wept many sad and bitter tears. Great indeed, was his woful surprise, but he was too good and gentle to reproach his bad neighbor. Learning that Shiro was buried under the yenoki tree in the field, he asked the old man to give him the tree, in remembrance of his poor dog Shiro.

Nghe tin dữ này, chủ nhân của Shiro rơi nước mắt đau buồn và cay đắng. Nỗi kinh ngạc đau khổ của ông quả thật vô cùng lớn, nhưng ông quá hiền lành và nhân hậu để trách móc người hàng xóm xấu xa của mình. Biết rằng Shiro được chôn dưới gốc cây du ngoài cánh đồng, ông xin người hàng xóm cho mình cái cây đó, để tưởng nhớ chú chó Shiro tội nghiệp của mình.

Even the cross old neighbor could not refuse such a simple request, so he consented to give the old man the tree under which Shiro lay buried. Shiro’s master then cut the tree down and carried it home. Out of the trunk he made a mortar. In this his wife put some rice, and he began to pound it with the intention of making a festival to the memory of his dog Shiro.

Ngay cả người hàng xóm cau có ấy cũng không thể từ chối một yêu cầu đơn giản như vậy, nên ông ta đồng ý tặng ông lão gốc cây nơi Shiro được chôn cất. Chủ nhân của Shiro liền chặt cây xuống và mang về nhà. Từ thân cây, ông làm thành một cái cối. Vợ ông bỏ ít gạo vào đó, và ông bắt đầu giã với ý định làm một buổi lễ tưởng nhớ chú chó Shiro của mình.

A strange thing happened! His wife put the rice into the mortar, and no sooner had he begun to pound it to make the cakes, than it began to increase in quantity gradually till it was about five times the original amount, and the cakes were turned out of the mortar as if an invisible hand were at work.

Một điều kỳ lạ đã xảy ra! Vợ ông bỏ gạo vào cối, và ngay khi ông bắt đầu giã để làm bánh, gạo bắt đầu tăng dần về số lượng cho đến khi nó nhiều gấp khoảng năm lần so với ban đầu, và những chiếc bánh cứ tự động ra khỏi cối như thể có một bàn tay vô hình đang làm việc.

When the old man and his wife saw this, they understood that it was a reward to them from Shiro for their faithful love to him. They tasted the cakes and found them nicer than any other food. So from this time they never troubled about food, for they lived upon the cakes with which the mortar never ceased to supply them.

Khi ông lão và bà lão thấy điều này, họ hiểu rằng đó là phần thưởng mà Shiro dành cho họ vì tình yêu trung thành họ đã dành cho nó. Họ nếm thử những chiếc bánh và thấy chúng ngon hơn bất kỳ món ăn nào khác. Vì thế từ đó trở đi, họ không bao giờ phải lo lắng về chuyện ăn uống nữa, vì họ sống nhờ những chiếc bánh mà cái cối không bao giờ ngừng cung cấp cho họ.

The greedy neighbor, hearing of this new piece of good luck, was filled with envy as before, and called on the old man and asked leave to borrow the wonderful mortar for a short time, pretending that he, too, sorrowed for the death of Shiro, and wished to make cakes for a festival to the dog’s memory.

Người hàng xóm tham lam, nghe được vận may mới này, lại tràn đầy ganh tị như trước, và đến gặp ông lão xin phép mượn cái cối kỳ diệu trong một thời gian ngắn, giả vờ rằng ông ta cũng đau buồn vì cái chết của Shiro, và muốn làm bánh cho một buổi lễ tưởng nhớ chú chó.

The old man did not in the least wish to lend it to his cruel neighbor, but he was too kind to refuse. So the envious man carried home the mortar, but he never brought it back.

Ông lão hoàn toàn không muốn cho người hàng xóm độc ác của mình mượn cái cối, nhưng ông quá tốt bụng để từ chối. Thế là kẻ ganh tị mang cối về nhà, nhưng không bao giờ trả lại.

Several days passed, and Shiro’s master waited in vain for the mortar, so he went to call on the borrower, and asked him to be good enough to return the mortar if he had finished with it. He found him sitting by a big fire made of pieces of wood. On the ground lay what looked very much like pieces of a broken mortar. In answer to the old man’s inquiry, the wicked neighbor answered haughtily:

Nhiều ngày trôi qua, chủ nhân của Shiro chờ đợi cái cối trong vô vọng, nên ông đến thăm người mượn, và xin ông ta vui lòng trả lại cối nếu đã dùng xong. Ông thấy người ấy đang ngồi bên một đống lửa lớn làm từ những mảnh gỗ. Trên mặt đất là những thứ trông rất giống các mảnh vỡ của một cái cối bị đập nát. Trả lời câu hỏi của ông lão, người hàng xóm độc ác kiêu ngạo đáp:

“Have you come to ask me for your mortar? I broke it to pieces, and now I am making a fire of the wood, for when I tried to pound cakes in it only some horrid smelling stuff came out.”

“Ông đến đòi lại cối của ông à? Tôi đã đập nó vỡ tan rồi, và giờ tôi đang đốt lửa bằng số gỗ đó, vì khi tôi thử giã bánh trong đó thì chỉ có thứ gì đó bốc mùi kinh khủng chui ra thôi.”

The good old man said:

Ông lão tốt bụng nói:

“I am very sorry for that. It is a great pity you did not ask me for the cakes if you wanted them. I would have given you as many as ever you wanted. Now please give me the ashes of the mortar, as I wish to keep them in remembrance of my dog.”

“Tôi rất tiếc về chuyện đó. Thật đáng tiếc là ông đã không hỏi xin tôi bánh nếu ông muốn có. Tôi đã sẵn lòng cho ông bao nhiêu cũng được. Giờ xin hãy đưa tôi tro của cái cối, vì tôi muốn giữ chúng để tưởng nhớ chú chó của mình.”

The neighbor consented at once, and the old man carried home a basket full of ashes.

Người hàng xóm đồng ý ngay lập tức, và ông lão mang về nhà một giỏ đầy tro.

Not long after this the old man accidentally scattered some of the ashes made by the burning of the mortar on the trees of his garden. A wonderful thing happened!

Không lâu sau đó, ông lão tình cờ rắc một ít tro từ việc đốt cái cối lên những cây trong vườn mình. Một điều kỳ diệu đã xảy ra!

It was late in autumn and all the trees had shed their leaves, but no sooner did the ashes touch their branches than the cherry trees, the plum trees, and all other blossoming shrubs burst into bloom, so that the old man’s garden was suddenly transformed into a beautiful picture of spring. The old man’s delight knew no bounds, and he carefully preserved the remaining ashes.

Lúc đó đã cuối thu và tất cả cây cối đều đã rụng hết lá, nhưng ngay khi tro chạm vào cành cây, những cây anh đào, cây mận, và tất cả các bụi cây có hoa khác đều bừng nở, khiến khu vườn của ông lão bỗng chốc biến thành một bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp. Niềm vui của ông lão không có giới hạn, và ông cẩn thận cất giữ số tro còn lại.

The story of the old man’s garden spread far and wide, and people from far and near came to see the wonderful sight.

Câu chuyện về khu vườn của ông lão lan truyền khắp nơi gần xa, và người ta từ khắp chốn kéo đến xem cảnh tượng kỳ diệu ấy.

One day, soon after this, the old man heard some one knocking at his door, and going to the porch to see who it was he was surprised to see a Knight standing there. This Knight told him that he was a retainer of a great Daimio (Earl); that one of the favorite cherry trees in this nobleman’s garden had withered, and that though every one in his service had tried all manner of means to revive it, none took effect.

Một ngày nọ, không lâu sau chuyện này, ông lão nghe thấy tiếng gõ cửa, và ra hiên xem ai đó, ông ngạc nhiên thấy một hiệp sĩ đang đứng đó. Vị hiệp sĩ này nói với ông rằng mình là gia thần của một vị Daimio (Bá tước) vĩ đại; rằng một trong những cây anh đào yêu thích trong khu vườn của vị lãnh chúa này đã héo úa, và dù mọi người trong phủ đã thử đủ mọi cách để cứu sống nó, không cách nào có hiệu quả.

The Knight was sore perplexed when he saw what great displeasure the loss of his favorite cherry tree caused the Daimio. At this point, fortunately, they had heard that there was a wonderful old man who could make withered trees to blossom, and that his Lord had sent him to ask the old man to come to him.

Vị hiệp sĩ vô cùng bối rối khi thấy sự bất mãn lớn lao mà việc mất cây anh đào yêu thích gây ra cho vị Daimio. Đến lúc này, may mắn thay, họ đã nghe nói có một ông lão kỳ diệu có thể làm cho cây héo úa nở hoa, và lãnh chúa của họ đã cử ông đến mời ông lão đến gặp ngài.

“And,” added the Knight, “I shall be very much obliged if you will come at once.”

“Và,” vị hiệp sĩ nói thêm, “tôi sẽ rất biết ơn nếu ông đi cùng tôi ngay bây giờ.”

The good old man was greatly surprised at what he heard, but respectfully followed the Knight to the nobleman’s Palace.

Ông lão tốt bụng vô cùng ngạc nhiên trước những gì mình nghe được, nhưng vẫn cung kính đi theo vị hiệp sĩ đến phủ của vị lãnh chúa.

The Daimio, who had been impatiently awaiting the old man’s coming, as soon as he saw him asked him at once:

Vị Daimio, người đã nôn nóng chờ đợi ông lão đến, ngay khi thấy ông liền hỏi ngay:

“Are you the old man who can make withered trees flower even out of season?”

“Ông có phải là ông lão có thể làm cho cây héo úa nở hoa ngay cả trái mùa không?”

The old man made an obeisance, and replied:

Ông lão cúi chào và đáp:

“I am that old man!”

“Tôi chính là ông lão đó!”

Then the Daimio said:

Rồi vị Daimio nói:

“You must make that dead cherry tree in my garden blossom again by means of your famous ashes. I shall look on.”

“Ông phải làm cho cây anh đào đã chết trong vườn của ta nở hoa trở lại bằng thứ tro nổi tiếng của ông. Ta sẽ đứng xem.”

Then they all went into the garden—the Daimio and his retainers and the ladies-in waiting, who carried the Daimio’s sword.

Rồi tất cả mọi người cùng đi vào vườn—vị Daimio và các gia thần cùng những cung nữ mang thanh kiếm của vị Daimio.

The old man now tucked up his kimono and made ready to climb the tree. Saying “Excuse me,” he took the pot of ashes which he had brought with him, and began to climb the tree, every one watching his movements with great interest.

Ông lão liền xắn vạt kimono lên và chuẩn bị leo lên cây. Nói lời “Xin thứ lỗi,” ông lấy chiếc bình tro mà mình đã mang theo, và bắt đầu trèo lên cây, mọi người đều theo dõi từng cử động của ông với sự quan tâm lớn lao.

At last he climbed to the spot where the tree divided into two great branches, and taking up his position here, the old man sat down and scattered the ashes right and left all over the branches and twigs.

Cuối cùng ông trèo đến chỗ cây chia thành hai cành lớn, và ngồi vào vị trí đó, ông lão rắc tro sang trái sang phải khắp các cành và nhánh cây.

Wonderful, indeed, was the result! The withered tree at once burst into full bloom! The Daimio was so transported with joy that he looked as if he would go mad. He rose to his feet and spread out his fan, calling the old man down from the tree. He himself gave the old man a wine cup filled with the best SAKE, and rewarded him with much silver and gold and many other precious things. The Daimio ordered that henceforth the old man should call himself by the name of Hana-Saka-Jijii, or “The Old Man who makes the Trees to Blossom,” and that henceforth all were to recognize him by this name, and he sent him home with great honor.

Kết quả quả thật kỳ diệu! Cây héo úa lập tức bừng nở đầy hoa! Vị Daimio vui mừng đến mức trông như thể sắp phát điên. Ngài đứng dậy, xòe quạt ra, gọi ông lão xuống khỏi cây. Chính tay ngài trao cho ông lão một chén rượu đầy loại SAKE hảo hạng nhất, và ban thưởng cho ông rất nhiều vàng bạc cùng nhiều báu vật khác. Vị Daimio ra lệnh rằng từ nay về sau ông lão sẽ tự xưng mình bằng cái tên Hana-Saka-Jijii, tức là “Ông Lão Làm Cho Cây Nở Hoa,” và từ nay tất cả mọi người sẽ nhận biết ông qua cái tên này, rồi ngài cho người đưa ông về nhà với vinh dự lớn lao.

The wicked neighbor, as before, heard of the good old man’s fortune, and of all that had so auspiciously befallen him, and he could not suppress all the envy and jealousy that filled his heart. He called to mind how he had failed in his attempt to find the gold coins, and then in making the magic cakes; this time surely he must succeed if he imitated the old man, who made withered trees to flower simply by sprinkling ashes on them. This would be the simplest task of all.

Người hàng xóm độc ác, như trước đây, nghe được tin về vận may của ông lão tốt bụng, và về tất cả những điều tốt lành đã đến với ông, và ông ta không thể kìm nén hết lòng ganh tị, đố kỵ tràn ngập trong tim. Ông ta nhớ lại mình đã thất bại thế nào trong việc tìm tiền vàng, rồi lại thất bại trong việc làm bánh thần kỳ; lần này chắc chắn ông ta phải thành công nếu bắt chước ông lão, người đã làm cho cây héo úa nở hoa chỉ đơn giản bằng cách rắc tro lên chúng. Đây hẳn sẽ là công việc đơn giản nhất trong tất cả.

So he set to work and gathered together all the ashes which remained in the fire-place from the burning of the wonderful mortar. Then he set out in the hope of finding some great man to employ him, calling out loudly as he went along:

Vì thế ông ta bắt tay vào việc và gom hết số tro còn sót lại trong lò sưởi từ việc đốt cái cối kỳ diệu. Rồi ông ta lên đường với hy vọng tìm được một người quyền quý nào đó để thuê mình, vừa đi vừa lớn tiếng rao:

“Here comes the wonderful man who can make withered trees blossom! Here comes the old man who can make dead trees blossom!”

“Đây rồi, người kỳ diệu có thể làm cho cây héo úa nở hoa! Đây rồi, ông lão có thể làm cho cây chết nở hoa!”

The Daimio in his Palace heard this cry, and said:

Vị Daimio trong phủ nghe thấy tiếng rao này, liền nói:

“That must be the Hana-Saka-Jijii passing. I have nothing to do to-day. Let him try his art again; it will amuse me to look on.”

“Chắc hẳn đó là Hana-Saka-Jijii đang đi ngang qua. Hôm nay ta chẳng có việc gì để làm. Hãy để ông ta thử tài một lần nữa; xem ông ta biểu diễn cũng khiến ta vui.”

So the retainers went out and brought in the impostor before their Lord. The satisfaction of false old man can now be imagined.

Thế là các gia thần ra ngoài và dẫn kẻ mạo danh vào trước mặt lãnh chúa của họ. Có thể tưởng tượng được sự hài lòng của lão già giả mạo này.

But the Daimio looking at him, thought it strange that he was not at all like the old man he had seen before, so he asked him:

Nhưng vị Daimio nhìn ông ta, thấy lạ vì ông ta không hề giống ông lão mà ngài đã gặp trước đây, nên ngài hỏi:

“Are you the man whom I named Hana-Saka-Jijii?”

“Ông có phải là người mà ta đã đặt tên Hana-Saka-Jijii không?”

And the envious neighbor answered with a lie:

Và người hàng xóm đố kỵ trả lời bằng một lời nói dối:

“Yes, my Lord!”

“Vâng, thưa lãnh chúa!”

“That is strange!” said the Daimio. “I thought there was only one Hana-Saka-Jijii in the world! Has he now some disciples?”

“Lạ thật!” vị Daimio nói. “Ta cứ tưởng trên đời chỉ có một Hana-Saka-Jijii thôi! Giờ ông ta đã có đệ tử rồi sao?”

“I am the true Hana-Saka-Jijii. The one who came to you before was only my disciple!” replied the old man again.

“Tôi mới chính là Hana-Saka-Jijii thật sự. Người đã đến gặp ngài trước đây chỉ là đệ tử của tôi thôi!” ông lão giả mạo lại đáp.

“Then you must be more skillful than the other. Try what you can do and let me see!”

“Vậy thì ông chắc hẳn phải tài giỏi hơn người kia. Hãy thử xem ông có thể làm được gì và để ta xem!”

The envious neighbor, with the Daimio and his Court following, then went into the garden, and approaching a dead tree, took out a handful of the ashes which he carried with him, and scattered them over the tree.

Người hàng xóm đố kỵ, cùng với vị Daimio và triều thần theo sau, liền đi vào vườn, và tiến đến gần một cây đã chết, lấy ra một nắm tro mà mình mang theo, rồi rắc lên cây.

But not only did the tree not burst into flower, but not even a bud came forth. Thinking that he had not used enough ashes, the old man took handfuls and again sprinkled them over the withered tree. But all to no effect. After trying several times, the ashes were blown into the Daimio’s eyes. This made him very angry, and he ordered his retainers to arrest the false Hana-Saka-Jijii at once and put him in prison for an impostor. From this imprisonment the wicked old man was never freed. Thus did he meet with punishment at last for all his evil doings.

Nhưng không những cây không bừng nở hoa, mà đến một nụ hoa cũng chẳng có. Nghĩ rằng mình đã dùng chưa đủ tro, ông lão lại bốc thêm từng nắm và rắc lên cây héo úa lần nữa. Nhưng tất cả đều vô ích. Sau nhiều lần thử, tro bay vào mắt vị Daimio. Điều này khiến ngài vô cùng tức giận, và ngài ra lệnh cho các gia thần bắt giữ kẻ giả mạo Hana-Saka-Jijii ngay lập tức và tống vào ngục vì tội mạo danh. Từ cuộc giam cầm ấy, lão già độc ác không bao giờ được thả ra nữa. Thế là cuối cùng ông ta cũng phải chịu hình phạt cho tất cả những việc làm xấu xa của mình.

The good old man, however, with the treasure of gold coins which Shiro had found for him, and with all the gold and the silver which the Daimio had showered on him, became a rich and prosperous man in his old age, and lived a long and happy life, beloved and respected by all.

Còn ông lão tốt bụng, với kho tiền vàng mà Shiro đã tìm thấy cho ông, cùng với tất cả vàng bạc mà vị Daimio đã ban thưởng cho ông, đã trở thành một người giàu có và thịnh vượng khi về già, và sống một cuộc đời dài lâu, hạnh phúc, được mọi người yêu mến và kính trọng.